Terugblik op de FBAA Lentereceptie

Autonoom rijden evolueert snel maar een standaardbus is er nog niet

SECTOR

Xavier Tackoen (Espaces-Mobilités)

Zelfrijdende voertuigen evolueren technologisch razendsnel maar op volwaardig autonoom rijdende functionele standaardbussen blijft het wachten. Proefprojecten tonen al wel aan dat passagiers menselijk onthaal en dienstverlening hoog waarderen.

Xavier Tackoen (Espaces-Mobilités) belichtte aan de hand van diverse voorbeelden hoe de technologie is geëvolueerd en geenszins meer vergelijkbaar is met proefprojecten van enkele jaren geleden. “Het is een combinatie van sensoren, een camera die 360° om zich heen kijkt, een radar die snelheid en afstand tot anderen meet en de lidar die observeert en anticipeert op wat mogelijk gaat komen in het rijbereik van het voertuig”.

“De basis van het project is de cartografie waarop miljarden afgelegde kilometers en verkeerssituaties worden gesimuleerd alvorens het autonome voertuig uitrijdt. Wanneer het voertuig terecht komt in complexe situaties en niet meteen een uitweg ziet, meldt het dat aan de centrale en kan de operator ingrijpen”, vervolgt Xavier Tackoen.

Tot 40% lege ritten

Autonome robotaxi’s wekken de aandacht van Uber dat zijn personeelskost wil verminderen van 1,5 naar 1 euro/km en in 2029 de wereldwijd grootste aanbieder van robotaxi’s wil worden in samenwerking met Waymo. Onderzoek wees ondertussen uit dat autonome voertuigen tot 40% leeg rijden omdat zij zich herpositioneren voor een nieuwe rit.

Dat alle huidige projecten focussen op robotaxi’s schrijft Xavier Tackoen toe aan de trager ontwikkelende, meer gecompliceerde, technologie die nodig is om ‘standaardbussen’ zonder chauffeurspost te laten rijden op verschillende buslijnen met talrijke haltes.

“Het project kadert binnen de digitalisering van het bedrijf en speelt in op het chauffeurstekort voor korte pendelritten doorheen de dag.”

Benjamin Beaudet (Bertolami)

Menselijke operator als toegevoegde waarde

In Frankrijk richtte Autocars Bertolami in 2019 Beti op dat met zeven autonome busjes rijdt op uitgestippelde trajecten in onder andere de Drôme-vallei, vanuit het station van Valence en in het skistation Val Thorens. “Het project kadert binnen de digitalisering van het bedrijf en speelt in op het chauffeurstekort voor korte pendelritten doorheen de dag”, zegt Benjamin Beaudet (Bertolami). “Die opdrachten zijn niet altijd aantrekkelijk voor chauffeurs en met autonome voertuigen boeten wij niet in op dienstverlening. Een succesvolle exploitatie kan alleen wanneer je aandacht besteedt aan de passagiers. Een chauffeur verricht immers tientallen acties die niet verbonden zijn aan het besturen van een voertuig en waarvoor er geen technologie beschikbaar is. Twintig chauffeurs hebben een aangepaste opleiding als operator gevolgd opdat zij een toegevoegde waarde kunnen bieden zoals het verwelkomen en praten met reizigers”.

Beti participeert inmiddels samen met Keolis in het Masipro-project waarin SNCF in West-Frankrijk autonome voertuigen laat rijden op verlaten spoorwegbeddingen.

Eric Callé (Keolis) en Benjamin Beaudet (Bertolami) in gesprek

Service blijven bieden aan de reiziger

Keolis startte in 2016 een eerste project met autonome Navly-busjes in Lyon. “Sinds 2021 beschikken wij over een uitgestrekte testlocatie in Châteauroux”, geeft Eric Callé (Keolis) aan. “Wij testen er technologieën, leiden er personeel op dat aan autonome voertuigen zal werken. Wij hebben in Chateauroux voertuigen van zes of zeven verschillende fabrikanten getest en talloze operators opgeleid voor onder andere lijn 490 in Île-de-France en voor zelfrijdende EasyMile-shuttles in Terhills. Ook verzamelen wij er feedback van passagiers bij evenementen op de site. Het is niet omdat er geen chauffeur in het voertuig aanwezig is dat je geen service moet bieden aan je reizigers”.

“Geautomatiseerde mobiliteit is onvermijdelijk en wij kijken uit naar de komst van voertuigen met een grotere capaciteit.”

Eric Callé (Keolis)

Wachten op grotere, functionele voertuigen

“Geautomatiseerde mobiliteit is onvermijdelijk en wij kijken uit naar de komst van voertuigen met een grotere capaciteit”, vervolgt Eric Callé. “Die bussen kan je integreren in openbaar vervoer voor en naar lokale gemeenschappen en bedrijventerreinen. Alleen zo kunnen wij de overstap maken van individuele chauffeurs naar meer duurzame vervoerswijzen die een betere inclusie mogelijk maken van bevolkingsgroepen die zich niet met de auto kunnen verplaatsen”.

Hoewel lopende projecten aantonen dat er veel mogelijkheden zijn, stelt Eric Callé dat fundamentele busfuncties alsnog niet mogelijk zijn. “Je kan bijvoorbeeld geen staande passagiers vervoeren. De snelheid is beperkt tot minder dan 50 km/u, de nieuwe generatie voertuigen zou 70 km/u halen. De overgang naar echt zelfrijdende busdiensten is operationeel onmogelijk omdat de voertuigen daar niet volledig op zijn aangepast. Autonome busdiensten zijn nog niet echt concurrerend, maar wij hopen dat ze vanaf 2030 economisch rendabel zullen zijn. Daarom denken wij dat er geen snelle transformatie zal plaatsvinden”.